Uniwersytet w Białymstoku - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Starożytne praktyki moralne

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 410-FS1-1SPM Kod Erasmus / ISCED: 08.151 / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Starożytne praktyki moralne
Jednostka: Instytut Filozofii
Grupy: 3L stac. I st. studia filozofii i etyki-przedmioty obowiązkowe
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Założeniem jest przedstawienie początków teoretycznych rozważań etycznych w cywilizacji europejskiej oraz kształtowania terminologii etycznej w obszarze języka greckiego i łacińskiego.

Tryb prowadzenia przedmiotu:

w sali

Skrócony opis:

Celem zajęć jest przedstawienie podstawowych systemów, terminów i zagadnień etycznych w ich rozwoju historycznym w świecie starożytnym Grecji i Rzymu na przykładzie konkretnych filozofów i ich dzieł. Wybrane dzieła lub fragmenty dzieł pozwolą zilustrować kluczową problematykę etyczną tego okresu, a także wprowadzić studentów w tajniki pracy z tekstem źródłowym. Student zakończywszy kurs powinien mieć rozeznanie w głównych systemach etycznych starożytności, znać ich przedstawicieli oraz kategorie opisujące te systemy. Zasadniczym celem zajęć jest także ukazanie studentom istotnej roli teoretycznego namysłu etycznego Grecji i Rzymu w kształtowaniu się cywilizacji europejskiej.

Pełny opis:

Profil studiów: ogólnoakademicki.

Forma studiów: stacjonarne.

Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy. Moduł 3.

Dziedzina i dyscyplina nauki: humanistyka, filozofia.

Rok studiów/semestr: I r. I-go stopnia, sem. I.

Wymagania wstępne: brak.

Liczba godzin zajęć dydaktycznych z podziałem na formy prowadzenia zajęć: 30 godz., ćwiczenia.

Metody dydaktyczne:

- rozmowa na podstawie przeczytanych tekstów dotyczących zagadnień etycznych, uwzględniająca analizę tekstów filozoficznych, połączona z elementami wykładu informacyjnego wprowadzającego do podejmowanych kwestii.

Punkty ECTS: 3 pkt ECTS

Bilans nakładu pracy studenta:

Udział w ćwiczeniach: 30h

Przygotowanie do zajęć: 20h

Przygotowanie do zaliczenia (samodzielne i z udziałem nauczyciela) i udział w nim: 30h + 15h + 2h = 47h

Razem: 97h (odpowiada 3 pkt. ECTS)

Wskaźniki ilościowe:

Nakład pracy studenta związany z zajęciami:

- wymagającymi bezpośredniego udziału nauczyciela: 30h + 15h + 2h = 47h (2 pkt. ECTS)

- o charakterze praktycznym: 30h + 20h + 30h + 15 = 95h (3 pkt. ECTS)

Efekty uczenia się:

a/ Na poziomie wiedzy:

- student ma uporządkowaną wiedzę z zakresu etyki jako subdyscypliny filozoficznej (KA6_WG3),

- student zna i rozumie historyczny charakter kształtowania się pojęć i koncepcji filozoficznych oraz idei moralnych (KA6_WG6),

- student zna stanowiska i argumenty wybranych klasycznych autorów filozoficznych na podstawie samodzielnej lektury ich pism (KA6_WG7),

- student zna główne problemy i stanowiska moralne obecne w tradycji filozoficznej (KA6_WG12);

b/ na poziomie umiejętności:

- student czyta ze zrozumieniem, analizuje i interpretuje tekst filozoficzny (KA6UW4),

- student potrafi posługiwać się podstawowymi terminami (pojęciami) filozoficznymi w dyskusjach, polemikach i argumentacjach (KA5_UW5),

- student posiada umiejętność poprawnej pod względem logicznym oraz rzetelnej merytorycznie argumentacji z użyciem filozoficznej terminologii i wykorzystaniem poglądów różnych autorów (KA6_UK1),

- student samodzielnie czyta teksty filozoficzne (KA6_UU1);

c/ na poziomie kompetencji:

- student dostrzega złożoność problemów moralnych, umie zachować krytycyzm i samokrytycyzm w sytuacji moralnego konfliktu (KA6_KK2),

- student jest odpowiedzialny za własne słowa i działania, cechuje go rzetelność oraz uczciwość w dyskusji (KA6_KO2),

- student rozumie i docenia znaczenie europejskiego dziedzictwa filozoficznego dla kształtowania wydarzeń społecznych, kulturalnych i politycznych (KA6_KO4).

Metody i kryteria oceniania:

Forma zaliczenia przedmiotu: aktywność na zajęciach, ustne lub pisemne kolokwium zaliczeniowe (ocena podsumowująca).

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Joanna Usakiewicz
Prowadzący grup: Joanna Usakiewicz
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia przedmiotu:

w sali

Literatura:

Literatura podstawowa (w porządku chronologicznym; jeśli nie podano wydania tekstu, jest ich kilka):

- Homer, Iliada, 4, 31 i n.; 13, 620 i n.

- Homer, Odyseja, 1, 37 i n.; 17, 457 i n.

- Pindar, II Oda Olimpijska

- Sofokles, Antygona

- Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, PWN, Warszawa 1984 (ks. I; ks. II, 8; ks. VI, 2; ks. VIII, 1; ks. IX, 8)

- Janina Gajda, Pitagorejczycy, Wiedza Powszechna, Warszawa 1996 („Myśli i ludzie”)

- Platon, Protagoras

- Platon, Gorgiasz

- Platon, Uczta

- Platon, Fajdros

- Arystotelesa, Etyka nikomachejska, ks. 1-2

- Leon Joachimowicz, Seneka, Wiedza Powszechna, Warszawa 2004, („Myśli i ludzie”)

- Seneka, Listy moralne do Lucyliusza;

- Marek Aureliusz, Rozmyślania

- Epikur, List do Menoikeusa (w: Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy słynnych filozofów, PWN, Warszawa 1984, ks. X, 1, 122 i n.)

- Epikur z Samos, Listy oraz wybór świadectw, Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa 2015

- Plotyn, Enneady

- Dobrocha Dembińska-Siury, Plotyn, Wiedza Powszechna, Warszawa 1995 („Myśli i ludzie”)

- Księga Rodzaju

- Księga Kapłańska

- Nowy Testament

- Augustyn z Hippony (św. Augustyn), O życiu szczęśliwym

- Augustyn z Hippony (św. Augustyn), Wyznania

Literatura uzupełniająca:

P. Hadot, Filozofia jako ćwiczenie duchowe, PAN Instytut Filozofii i Socjologii, Warszawa 1992

P. Hadot, Czym jest filozofia starożytna, Aletheia, Warszawa 2000

W. Jaeger, Paideia. Formatowanie człowieka greckiego, Aletheia, Warszawa 2001

G.S. Kirk, J.E. Raven, M. Schofield, Filozofia przedsokratejska, Wydawnictwo Naukowe PWN Axis, Warszawa-Poznań 1999

G. Reale, Historia filozofii starożytnej, Redakcja Wydawnictw KUL, Lublin 1993 i n., t. 1-5

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2020/21" (zakończony)

Okres: 2020-10-01 - 2021-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Piotr Nowak
Prowadzący grup: Piotr Nowak
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Zaliczenie na ocenę
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Tryb prowadzenia przedmiotu:

w sali

Skrócony opis:

Celem przedmiotu jest teoretyczne i praktyczne wprowadzenie studentów w specyfikę filozofii i etyki starożytnej ze wskazaniem na jej możliwy związek łączący ją z nauką i filozofią współczesną i nowożytną z jednej, a ze sztuka i religią z drugiej strony. Założeniem i celem

przedmiotu jest wskazanie na ahistoryczność filozofii starożytnej, zarazem na jej możliwą historyczność i uniwersalność, wewnętrzną wielość i intencjonalną jedność. Celem zajęć jest zapoznanie się z wielością kierunków w obrębie antycznej metafizyki, ontologii, teorii poznania, etyki poprzez analizę wybranych tekstów źródłowych ważnych historycznie autorów dotyczących omawianej problematyki.

Pełny opis:

Wyznacznikiem greckiej istoty człowieczeństwa, jaki biorę pod uwagę nie jest zachwycający Menandra urok człowieczeństwa (słynne

„jakże wdzięczną istotą jest człowiek, o ile jest człowiekiem”). Nie jest nim też sławiona przez Sofoklesa w Antygonie człowiecza dziwność czy wręcz niesamowitość (δεινότης), ta płynąca z ludzkiej przemyślności siła, której kres stawia dopiero niepokonalna moc biologicznej śmiertelności. Jest tym wyznacznikiem człowiecza „polityczność”, o której zresztą i zakończenie pieśni Sofoklesowego chóru mówi w sposób znamienny, gdy poprzez rzetelność i prawość człowiek osiąga najwyższy stopień „polityczności”, staje się ψίπολις, w najwyższym stopniu zintegrowany z greckim miastem-państwem, natomiast całkowity brak takiego zintegrowania następuje wskutek nieuczciwości i przewrotności, i wtedy człowiek staje się πολις, czyli traci relacje ze społecznością swojego miasta-państwa, co powinno budzić odrazę i

powodować wykluczenie. Aby funkcjonalnie wyakcentować ową szczególną „polityczność” człowieka greckiego, sprawne narzędzie znajduję w Arystotelesowej "Polityce", w której Arystoteles wygnał filozofów z polis. Posługuję się przy tym parafrazą wyrażenia, którym zazwyczaj określa się to, co Platon w swoim projekcie idealnej polis zamierzał uczynić z poetami. Ta szczególna „polityczność” człowieka greckiego jest tu korelatem greckiej filozofii rozumianej jako mentalne, duchowe ćwiczenie się w śmierci, w umieraniu, μελέτη θανάτου.

Literatura:

Platon, Uczta;

Platon, Fileb

Platon, Sofista

Platon, Fedon

M. Heidegger, Co to jest metafizyka?

Platon, Państwo (ks. 1, 8, 9)

Platon, Eutyfron

Platon, Epinomis

Pseudo-Platon, Alkibiades II

Arystoteles, Polityka frgm.

Arystoteles, Etyka nikomachejska frgm.

Tukidydes, Wojna peloponeska /fragmenty/; Ksenofont, Historia grecka /fragmenty/

Epiktet, Diatryby /fragmenty/

Sekstus Empiryk, Zarysy Pirrońskie /fragmenty/

Św. Paweł, List do Rzymian

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet w Białymstoku.