Uniwersytet w Białymstoku - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Literatura pozytywizmu i Młodej Polski

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 0400-PS2-2LPMP Kod Erasmus / ISCED: 09.001 / (brak danych)
Nazwa przedmiotu: Literatura pozytywizmu i Młodej Polski
Jednostka: Instytut Filologii Polskiej
Grupy: 2L stac. II st. studia filologii polskiej - przedmioty obowiązkowe
Punkty ECTS i inne: 9.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Założenia (opisowo):

Wykład i ćwiczenia służą ukierunkowaniu studenta w samodzielnym studiowaniu literatury polskiej II poł. XIX wieku, pogłębieniu wiedzy na temat dziejów literatury polskiej, estetyki oraz orientacji w dzisiejszych normach lektury i interpretacji.

Tryb prowadzenia przedmiotu:

w sali

Skrócony opis:

Założenia przedmiotu - dać studentowi pogląd na rozwój literatury polskiej w II połowie XIX i i na pocz. XX wieku na tle europejskim.

Wykład kursowy z historii literatury polskiej okresu pozytywizmu i Młodej Polski z elementami literatury powszechnej.

Pełny opis:

Problematyka szczegółowa wykładu i egzaminu dotyczą zwrócenia uwagi na dzisiejsze sposoby lektury i rozumienie procesów historycznych; zarysowaniu syntetycznego tła występowania zjawisk literackich w II poł. XIX w. i na pocz. XX w., ich uwarunkowań historycznych, politycznych, filozoficznych i społecznych; pokazaniu dynamiki rozwoju literatury – poprzez przemienność gatunków, tematyki, form ekspresji etc., zaprezentowanie najwybitniejszych osobowości pisarskich okresu pozytywizmu i Młodej Polski; wskazania roli XIX wiecznego kanonu literatury polskiej dla ukształtowania kultury narodowej w wieku XX i XXI.

Literatura:

Literatura do wykładu :

1. Borkowska G., Pozytywiści i inni, Warszawa 1996;

2. Tomkowski J., Mój pozytywizm. Warszawa, 1993;

3. Przełom antypozytywistyczny w polskiej świadomości kulturowej końca XIX, red. Maciejewski J. i Bujnicki T., Wrocław 1986 (wybór);

4. „Lalka" i inne. Studia w stulecie powieści realistycznej, red. Bachórz J. i Głowiński M., Warszawa 1992;

5. Kulczycka-Saloni I, Knysz-Rudzka D., Paczoska E., Naturalizm i naturaliści w Polsce. Doświadczenia, poszukiwania, kreacje, Warszawa 1992;

6. Prokop J., Uniwersum polskie, Kraków 1993 (tu: Uniwersum polskie; Rodzina pod. zaborami; Święte rany polskiego narodu);

7. M. Gloger, Pozytywizm: między nowoczesnością a modernizmem, „Pamiętnik Literacki” 2007, z. 1.

8. Dynamika wewnętrzna światopoglądu Młodej Polski, w: Porównania. Studia o kulturze modernizmu, red. R.Zimand, Warszawa 1993;

9. Wyka. K, Młoda Polska /t. 1 Modernizm polski, t.2 Szkice z problematyki epoki), Kraków 3.977 ;

10. Tomkowski J., Młoda Polska, Warszawa 2001.

11. Ihnatowicz E. , Literatura II połowy XIX wieku, Warszawa 2000.

12. Nycz R., Język modernizmu. Prolegomena historycznoliterackie, Warszawa 1997.

13. E. Paczoska, Prawdziwy koniec XIX wieku, Warszawa 2010.

Spis lektur do egzaminu:

Pozytywizm – Młoda Polska / Spis lektur obowiązkowych i zalecanych – FP, II rok studia I stopnia

Podręczniki i opracowania :

H. Markiewicz, Pozytywizm, Warszawa 1978;

E. Ihnatowicz, Literatura polska drugiej połowy XIX wieku (1864-1914), Warszawa 2000.

G. Borkowska , Pozytywiści i inni, Warszawa 1999.

Bibliografia literatury polskiej „Nowy Korbut”, t. 13-17 oraz współczesna jej kontynuacja: Dawni pisarze polscy.

Obraz literatury polskiej XIX wieku, seria IV ( do przejrzenia);

Słownik literatury polskiej XIX wieku, pod red. J. Bachórza i A.Kowalczykowej, Warszawa 1991.

Historia literatury polskiej w 10 tomach, pod red. A. Skoczek, t. VI Pozytywizm;

W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. 3: Filozofia XIX wieku i współczesna, Warszawa 2005 (tu: Comte, J. St. Mill, Spencer, Taine, Renan)

Z. Szweykowski, Trylogia Henryka Sienkiewicza. Szkice, Poznań 1961;

Z. Szweykowski, Twórczość Bolesława Prusa, Warszawa 1972;

G. Matuszek, Naturalistyczne dramaty, Kraków 2001;

Problematyka religijna w literaturze pozytywizmu i Młodej Polski, pod red. S. Fity, Lublin 1993.

Teksty:

J. Kulczycka-Saloni, Pozytywizm, Warszawa 1971 (Biblioteka Polonistyki),( tu: A. Comte, Prawo trzech stadiów; H.T.Buckle, Historia cywilizacji w Anglii; J.S. Mill, O zasadzie użyteczności; K. Darwin, Autobiografia; H.Spencer, Jednostka wobec państwa; H.A. Taine, Trzy siły pierwiastkowe; E. Zola, Powieść eksperymentalna).

Programy i dyskusje literackie okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-saloni, BN I 249; ( A. Wiślicki, Groch o ścianę; P. Chmielowski, Niemoralność w literaturze; Utylitaryzm w literaturze; A. Świętochowski, My i wy; Pleśń społeczna i literacka)

Publicystyka okresu pozytywizmu 1860-1900. Antologia, oprac. S. Fita, Warszawa 2002. (tu: J. Ochorowicz, Romantycy i realiści; F. Krupinski, Romantyzm i jego skutki; A. Świętochowski, Praca u podstaw; Dumania pesymisty; Wskazania polityczne , E. Orzeszkowa , Kilka słów o kobietach ; A. Dygasiński, Praca krajowa)

Poetki przełomu XIX i XX wieku, pod red. J. Zacharskiej, Białystok 2000 (M. Konopnicka,M. Bartusówna)

Asnyk Adam, Poezje zebrane, Toruń 1995 (wstęp; Sen grobów; cykl Nad głębiami; wybór wierszy miłosnych i tatrzańskich; Do młodych)

Dygasiński Adolf, Zając;

Faleński Felicjan, Wybór utworów, oprac. M. Grzędzielska, 1971, BNI , 202 (Melodie z domu niewoli, Sponad mogił, Meandry) ;

Konopnicka Maria, Poezje, oprac. A. Brodzka lub Pisma wybrane, pod red, J. Nowakowskiego, t. I Utwory poetyckie , oprac. M. Zięba (cykle Z łąk i pól, Wieczorne pieśni, Italia, Z mojej Biblii); Nowele ( Banasiowa, Panna Florentyna, Józik Srokacz, Mendel Gdański, Nasza szkapa, W dolinie Skawy); pisma krytycznoliterackie , w: Pisma wybrane, t. IV (Mickiewicz – jego życie i duch; Teofil Lenartowicz; O Krzyżakach)

Kraszewski Jozef Ignacy, Dziecię Starego Miasta, oprac. S. Burkot, Wrocław 1988, BN I 71;

Orzeszkowa Eliza, Nowele i opowiadania ( Daj kwiatek, W zimowy wieczór, Dobra Pani;, Melancholicy – Światło w ruinach, Ogniwa; Gloria victis – Hekuba i Gloria victis), powieści: Marta, Meir Ezofowicz, Nad Niemnem, Cham; artykuły: Kilka uwag nad powieścią; O powieściach T.T. Jeża z rzutem oka na powieść w ogóle)

Prus Bolesław, Nowele i opowiadania (Grzechy dzieciństwa, Kamizelka, Omyłka, Powracająca fala, Przygoda Stasia, Z legend dawnego Egiptu); Kroniki. Wybór, oprac. J. Bachórz, 1994, BN I, 285; Placówka; Lalka, oprac. J. Bachórz, BN I, 262; Emancypantki; Faraon; artykuły: „Ogniem i mieczem” powieść z lat dawnych Henryka Sienkiewicza, w: Programy i dyskusje okresu pozytywizmu, oprac. J. Kulczycka-Saloni, BN I 249;

Sienkiewicz Henryk, Wybór nowel i opowiadań, oprac. T. Bujnicki, BN I, 231 (Szkice węglem, Jamioł, Latarnik, Wspomnienie z Maripozy, Pójdź za mną; W mgle); Trylogia; Bez dogmatu; Quo vadis; Krzyżacy; artykuły: O powieści historycznej; O naturalizmie, w: Programy i dyskusje …

Sygietyński Antoni, Na skałach Calvados, artykuł: Nasz ruch powieściowy, w: Polska krytyka literacka1800-1918, pod red. J. Krzyżanowskiego, Warszawa 1959, t. III .

Szymański Adam, Szkice, Kraków 1998 (tu: Dwie modlitwy) ; wstęp B. Burdzieja.

Świętochowski Aleksander, Liberum veto , t. 1-2, oprac. M. Brykalska (2 felietony); artykuły, w: Programy i dyskusje okresu pozytywizmu…

Zapolska Gabriela, Moralność pani Dulskiej; Sezonowa miłość; Menażeria ludzka (3 utwory), w: Dzieła wybrane, t. 12, Nowele, t. 2, Kraków 1958.

Młoda Polska

Podręczniki i opracowania:

M. Podraza –Kwiatkowska, Literatura Młodej Polski, Warszawa 1992 ;

A. Hutnikiewicz, Młoda Polska, Warszawa 1994;

J. Tomkowski, Młoda Polska, Warszawa 2001;

W. Tatarkiewicz, Historia filozofii, t. 3: Filozofia XIX wieku i współczesna, Warszawa 2005 (tu: Max Stirner, Thomas Carlyle, Wilhelm Dilthey, Ralph Waldo Emerson, Friedrich Nietzsche, Henri Bergson )

Historia literatury polskiej w 10 tomach, pod red. A. Skoczek, t. VII Młoda Polska ;

Bibliografia literatury polskiej „Nowy Korbut” i jej współczesne kontynuacje, zob. wyżej

K. Wyka, Modernizm polski, Kraków 1968 lub Młoda Polska, t. I, Kraków 1977;

M. Głowiński, Powieść młodopolska, Wrocław 1969 (II Kraków 1997);

T. Walas, Ku otchłani. Dekadentyzm w literaturze polskiej (1890-1905), Kraków 1986;

M. Stala, Pejzaż człowieka. Młodopolskie myśli i wyobrażenia o duszy, duchu i ciele, Kraków 1994;

W. Gutowski, Nagie dusze i maski. O młodopolskich mitach miłości, Kraków 1992 (II 1997);

M. Popiel, Oblicza wzniosłości. Estetyka powieści młodopolskiej, Kraków 1999;

A. Czabanowska-Wróbel, Dziecko. Symbol i zagadnienie antropologiczne w literaturze Młodej Polski, Kraków 2003.

A. Czabanowska-Wróbel, Baśń w literaturze Młodej Polski, Kraków 1996.

Teksty:

Programy i dyskusje literackie okresu Młodej Polski, oprac. M. Podraza-Kwiatkowska, BN I 2012 (tu: S. Brzozowski, My młodzi; Henryk Sienkiewicz i jego stanowisko w literaturze współczesnej; M. Komornicka, Przejściowi; I. Matuszewski, Sztuka i społeczeństwo; S. Przybyszewski, Confiteor, [O symbolu w dramacie], O nową sztukę; Z. Przesmycki, Maurycy Maeterlinck. Stanowisko jego w literaturze belgijskiej i powszechnej; L. Staff, [ Franciszkanizm]);

Polska krytyka literacka 1800-1918. Materiały, Warszawa 1959, t. 4: (tu: S. Brzozowski, Kultura i życie; W. Feldman, Synteza Młodej Polski; I. Matuszewski, Istota i rola nastroju; S. Szczepanowski, Dezynfekcja prądów europejskich).

Antologia liryki Młodej Polski, oprac. J. Sikora, Wrocław 1990;

Poetki przełomu XIX i XX wieku, pod red. J. Zacharskiej, Białystok 2000 (M. Komornicka, B. Ostrowska, M. Wolska, K. Zawistowska)

S. Berent, Próchno, BN I 234;

S. Brzozowski, Legenda Młodej Polski , Kraków 1983, 2001 lub w: Eseje i studia o literaturze, oprac. H. Markiewicz, Wrocław 1990, t. I (tu: Kryzys romantyzmu, Naturalizm, dekadentyzm, symbolizm; Sam na sam z klęską) ;

K. Irzykowski, Pałuba. Sny Marii Dunin, oprac. A. Budrecka, Wrocław 1981 , BN I 240;

J. Kasprowicz, Wybór poezji, oprac. J. J. Lipski, Wrocław 1990, BN I 120; (Ballada o słoneczniku, Hymny, Księga ubogich, Krzak dzikiej róży, O bohaterskim koniu i walącym się domu);

J.A. Kisielewski , W sieci, w: Dramaty, oprac. R. Taborski, Wrocław 1969, BN I 196;

B. Leśmian, Poezje wybrane, wstęp i oprac. J. Trznadel, BN I 217;

T. Miciński , Wybór poezji, wstęp i oprac. W. Gutowski, Kraków 1999;

S. Przybyszewski, Synagoga szatana i inne eseje, Kraków 1995 (tu: Z psychologii jednostki twórczej, cz. I Chopin i Nietzsche, cz.II Ola Hansson); Poematy prozą, Kraków 2003 (Requiem aeternam; Androgyne);

W. S. Reymont, Pielgrzymka do Jasnej Góry; Wampir; Chłopi, oprac. F. Ziejka, Wrocław BN I 279;

K.H., Rostworowski, Judasz z Kariothu, w: Wybór dramatów, wstęp i oprac. J. Popiel, Wrocław 1992, BN I 281;

L. Staff, Wybór poezji, oprac. M. Jastrun, Wrocław 1985, BN I 116.

K. Tetmajer, Poezje wybrane, oprac. J. Krzyżanowski, Wrocław 1968, BN I 123.

S. Wyspiański , Wesele, oprac. J. Nowakowski, Wrocław 1977, BN I 218; Wyzwolenie, oprac. A. Łempicka, Wrocław 1970, BN I 200.

T. Żeleński –Boy, Znasz- li ten kraj? , Wrocław 1995 (5 felietonów ) ;

S. Żeromski, Wybór opowiadań, oprac. A. Hutnikiewicz, Wrocław 2003, BN I 203; Wierna rzeka, oprac. Z.J. Adamczyk, Wrocław 1978, BN 232.

J. Żuławski, Na srebrnym globie. Rękopis z księżyca, przedmowa S. Lem, Kraków 1987.

Literatura powszechna (Pozytywizm i Młoda Polska :

E.A. Poe, Opowieści niesamowite; Ch. Baudelaire, Kwiaty zła; Paryski spleen; H. Balzac, Ojciec Goriot lub Stracone złudzenia; Ch. Dickens, Oliver Twist lub Klub Pickwika; G. Flaubert, Pani Bovary; L. Tołstoj, Anna Karenina lub Wojna i pokój; F. Dostojewski, Zbrodnia i kara; Biesy lub Rodzina Karamazow; H.Ibsen, Dom lalki (Nora), E. Zola, Germinal, Nana; G. de Maupassant, opowiadania (Baryłeczka, Horla); J.K. Huysmans, Na wspak; M. Maeterlinck, Ślepcy; F. Nietsche, Tako rzecze Zaratustra; poezja symbolistów francuskich – Symboliści francuscy, BN II 46; A. Strinberg, Wybór dramatów, BN II 185 (2 do wyboru); H. James, Co wiedziała Maisie lub Portret Damy lub Plac Waszyngtona.

Efekty uczenia się:

FP1_W03, FP1_W05, FP1_W06, FP1-W09, FP1-U01, FP1_U02, FP1_U03, FP1_U04, FP1_U05, FP1_U07, FP1_U08, FP1_U10, FP1_U11, FP1_K0

Metody i kryteria oceniania:

Zaliczenie ustne na ocenę na podstawie wiedzy z wykładu.

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Wykład, 14 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Marcin Bajko, Paweł Wojciechowski, Anna Wydrycka
Prowadzący grup: Marcin Bajko, Paweł Wojciechowski, Anna Wydrycka
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Egzamin
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet w Białymstoku.