Uniwersytet w Białymstoku - Centralny System UwierzytelnianiaNie jesteś zalogowany | zaloguj się
katalog przedmiotów - pomoc

Źródłoznawstwo historyczno-wojskowe

Informacje ogólne

Kod przedmiotu: 350-HS1-1ZHW Kod Erasmus / ISCED: 08.351 / (0222) Historia i archeologia
Nazwa przedmiotu: Źródłoznawstwo historyczno-wojskowe
Jednostka: Wydział Historii i Stosunków Międzynarodowych
Grupy: 3L stac.I st.studia historyczne - przedmioty obowiązkowe
Historia I rok I stopnia sem. letni
Historia I rok I stopniasem. zimowy
Punkty ECTS i inne: 3.00
zobacz reguły punktacji
Język prowadzenia: polski
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe specjalistyczne

Założenia (opisowo):

Zdobycie przez studenta pogłębionej wiedzy z zakresu źródłoznawstwa wojskowego, umożliwiającego samodzielne poszukiwanie źródeł i literatury, ich krytykę, wszechstronną analizę i ocenę źródeł historyczno-wojskowych i ich wykorzystanie we własnej pracy naukowej

Tryb prowadzenia przedmiotu:

zdalnie

Skrócony opis:

Omówienie charakterystyki poszczególnych rodzajów źródeł. Przedstawienie ich podziału, dostępności, metod krytyki, podniesienie umiejętności analizy źródeł i praktycznego ich zastosowania w pracy badawczej.

Pełny opis:

Źródłoznawstwo wojskowe – podstawowe pojęcia; metodologia i narzędzia w badaniach historyczno-wojskowych; podział źródeł na trójwymiarowe, ikonograficzne i kartograficzne, zabytki pisane oraz materiały fono-foto-kinematograficzne. Omówienie źródeł trójwymiarowych nieruchomych i ruchomych i ich użyteczność w badaniach historyczno-wojskowych. Źródła ikonograficzne i kartograficzne, ich interpretacja i krytyka. Wojskowe źródła pisane normatywne; dokumentacja wojskowa – formuły i funkcje; kancelarie wojskowe. Źródła wojskowe pisane narracyjne. Historiograficzne gatunki źródeł pisanych narracyjnych, krytyka źródeł. Prasa jako źródło historyczno-wojskowe. Fotografia wojenna jako źródło. Nagrania audiowizualne, filmy, nagrania płytowe. Perspektywy rozwoju tej kategorii źródeł. Omówienie zasobów źródeł i ich wykorzystanie w historiografii po II wojnie światowej a kształtowanie warsztatu naukowego historyka.

Profil studiów ogólnoakademicki

Forma studiów stacjonarne

Rodzaj przedmiotu obowiązkowy

Dziedzina i dyscyplina nauki nauki humanistyczne, historia

Rok studiów/semestr I/ II

30 h konwersatorium, punkty ECTS: 3

Literatura:

J. Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Wrocław 1967;

W. Semkowicz, Encyklopedia nauk pomocniczych historii, Kraków 2011;

J. Szymański, Nauki pomocnicze historii, Warszawa 2005;

Z. Wojtkowiak, Nauki pomocnicze historii najnowszej – źródłoznawstwo: źródła narracyjne, cz. 1: Pamiętnik, tekst literacki, Poznań 2001;

M. Hendrykowski, Film jako źródło historyczne, Poznań 2000;

I. Ihnatowicz, Nauki pomocnicze historii XIX i XX wieku, Warszawa 1990;

S. Nawrocki, Rozwój form kancelaryjnych na ziemiach polskich od średniowiecza do końca XX wieku, Poznań 1998;

W.K. Roman, Centralne Archiwum Wojskowe 1918-1998. Tradycje, historia, współczesność służby archiwalnej Wojska Polskiego, Toruń 1999;

M. Kafel, Prasoznawstwo. Wstęp do problematyki, Warszawa 1969;

B. Kurbis, Cztery eseje o źródłoznawstwie, Poznań 2007;

J. Topolski, Metodologiczne klasyfikacje źródeł historycznych, [w]: Problemy dydaktyczne nauk pomocniczych historii, t. 1, Katowice 1972;

G. Labuda, Próba nowej systematyki i nowej interpretacji źródeł historycznych, „Studia Źródłoznawcze”, 1957;

T. Buksiński, Interpretacja źródeł historycznych, Warszawa 1992;

J. Tandecki, K. Kopiński, Edytorstwo źródeł historycznych, Warszawa 2014;

Armia Czerwona w przededniu najcięższej próby: materiały z posiedzenia Głównej Rady Wojennej i wyższej kadry dowódczej Armii Czerwonej w dniach 23-31 grudnia 1940 roku, oprac. C. Grzelak et al., Warszawa 2006;

Tajne oblicze GL-AL i PPR. Dokumenty, t. 1, 2, oprac. M. J. Chodakiewicz et al., Warszawa 1997;

Dokumenty i materiały do historii stosunków polsko-radzieckich, t. 1-8, Warszawa 1961-1974;

Twierdza Toruń: stan w latach dwudziestych XX wieku. Dokumenty, oprac. M. Giętkowski et al., Toruń 2016.

Sowiecki najazd 1939. Sojusznik Hitlera napada polskie Kresy - relacje świadków i uczestników, oprac. C. Grzelak, Warszawa-Kraków 2017.

Ostrołęka 1831. Wspomnienia, rozkazy, relacje. Wybór źródeł, oprac. N. Kasparek et al., Ostrołęka 2011;

Straty wojenne województwa białostockiego 1939-1945. Wybór dokumentów archiwalnych, oprac. M. Kietliński, Białystok 2019;

Majowy zamach stanu w świetle dokumentów wywiadu, dyplomacji i organów bezpieczeństwa II Rzeczypospolitej, oprac. P. Kołakowski et al., Słupsk 2008;

Wywiad Straży Granicznej 1928-1939. Wybór dokumentów, oprac. P. Kołakowski et al., Słupsk 2013;

Polskie dokumenty dyplomatyczne 1938, red. M. Kornat, Warszawa 2007;

Polskie dokumenty dyplomatyczne 1939 wrzesień – grudzień, red. W. Rojek, Warszawa 2007;

Katyń. Dokumenty zbrodni, T. 4: Echa Katynia, red. W. Materski et al., Warszawa 2006;

Przyczynki źródłowe do historii zakonu krzyżackiego w Prusach, red. R. Czaja, Toruń 2011;

S. Ekdahl, Grunwald 1410. Studia nad tradycją i źródłami, Kraków 2010;

Urbańczyk P., Mieszko I tajemniczy, Toruń 2012;

Wojna polsko - sowiecka: komunikaty wojenne Sztabu Generalnego, dokumenty, fotografie, oprac. K. Paduszek, Warszawa 2011;

Polscy jeńcy wojenni w niewoli sowieckiej w latach 1919-1922, red. M. Skowronek et al., Warszawa 2009;

Wojska Pograniczne ZSRS na odcinku z Polską w świetle materiałów wywiadu II Rzeczypospolitej (1921-1939). Struktura i dyslokacja, działalność wywiadowcza, regulamin służby, oprac. P. Skubisz, Szczecin 2010;

Polska dyplomacja wojskowa 1918-1945: wybór dokumentów, t. 1, red. R. Szymaniuk et al., Warszawa 2014;

Mobilizacja marcowa 1939: dokumenty i relacje, red. A. Wesołowski et al., Warszawa 2012;

SGO „Polesie” w dokumentach i wspomnieniach, cz. 1-4, 5/1, red. A. Wesołowski et al., Warszawa 2013-2015;

Społeczeństwo i Wojsko Polskie wobec zagrożenia wojennego 1939. Polska i jej armia 1935-1939, oprac. A. Wesołowski, Warszawa 2009;

To proste - będziemy się bić. Przygotowania obronne (marzec-sierpień 1939), oprac. A. Wesołowski et al., Warszawa 2012;

Polska generalicja w opiniach marszałka Piłsudskiego, red. A. Żak, Warszawa 2012;

Metody komputerowe w badaniach i nauczaniu historii, red. K. Narojczyk et al., Olsztyn 2005;

I. Baxter, Zdławienie Polski w obiektywie Wehrmachtu. Obrazy II wojny światowej: wrzesień 1939, Warszawa 2009;

D. Boyle, II wojna światowa w fotografiach, Warszawa 2006;

Wielka Wojna na ziemiach polskich w niemieckiej fotografii wojskowej, red. T. Idzikowski, Przemyśl 2007;

Panorama Racławicka, oprac. E. Kotkowska, Warszawa 1985;

Konserwacja i rekonstrukcja XIX-wiecznych fotografii pochodzących ze zbioru Polskiej Akademii Nauk Biblioteki Kórnickiej: katalog wystawy, Toruń 2017;

Wokół jednego eksponatu: kurtka mundurowa wz. 19, oprac. M. Koziński, Białystok 2019;

M. Krzanicki, Fotografia i propaganda. Polski fotoreportaż prasowy w dwudziestoleciu międzywojennym, Kraków 2013;

Oczami wroga: wrzesień '39 w fotografii niemieckiej i sowieckiej, oprac. M. Krzanicki, Rzeszów 2008;

M. Wańkowicz, Monte Cassino, Rzym 1945.

Efekty uczenia się:

Wiedza:

KP6_WG1, KP6_WG2, KP6_WG3, KP6_WG4, KP6_WG5, KP6_WG6, KP6_WG9, KP6_WG10, KP6_WG11, KP6_WG12, KP6_WK2, KP6_WK5;

Umiejętności:

KP6_UW1, KP6_UW2, KP6_UW3, KP6_UW4, KP6_UW5, KP6_UW8, KP6_UK1, KP6_UK2, KP6_UK5, KP6_UK6, KP6_UO1;

Kompetencje społeczne:

KP6_UU1, KP6_KK1, KP6_KK2, KP6_KK3, KP6_KK4, KP6_KO1, KP6_KO3, KP6_KR1, KP6_KR2, KP6_KR3.

Metody i kryteria oceniania:

Zaliczenie na ocenę wystawioną w oparciu o aktywność podczas zajęć oraz stopnie uzyskane za indywidualne i grupowe zadania wykonywane przez studentów, zaliczenie nieobecności podczas dyżurów. Niezaliczenie przedmiotu w przypadku nieobecności powyżej 50% zajęć.

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2019/20" (zakończony)

Okres: 2019-10-01 - 2020-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Jan Snopko
Prowadzący grup: Jan Snopko
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę

Zajęcia w cyklu "Rok akademicki 2020/21" (w trakcie)

Okres: 2020-10-01 - 2021-06-30
Wybrany podział planu:


powiększ
zobacz plan zajęć
Typ zajęć: Ćwiczenia, 30 godzin więcej informacji
Koordynatorzy: Łukasz Radulski
Prowadzący grup: Łukasz Radulski
Lista studentów: (nie masz dostępu)
Zaliczenie: Przedmiot - Zaliczenie na ocenę
Ćwiczenia - Zaliczenie na ocenę
Rodzaj przedmiotu:

obowiązkowe specjalistyczne

Skrócony opis:

Omówienie charakterystyki poszczególnych rodzajów źródeł. Przedstawienie ich podziału, dostępności, metod krytyki, podniesienie umiejętności analizy źródeł i praktycznego ich zastosowania w pracy badawczej.

Pełny opis:

Źródłoznawstwo wojskowe – podstawowe pojęcia; metodologia i narzędzia w badaniach historyczno-wojskowych; podział źródeł na trójwymiarowe, ikonograficzne i kartograficzne, zabytki pisane oraz materiały fono-foto-kinematograficzne. Omówienie źródeł trójwymiarowych nieruchomych i ruchomych i ich użyteczność w badaniach historyczno-wojskowych. Źródła ikonograficzne i kartograficzne, ich interpretacja i krytyka. Wojskowe źródła pisane normatywne; dokumentacja wojskowa – formuły i funkcje; kancelarie wojskowe. Źródła wojskowe pisane narracyjne. Historiograficzne gatunki źródeł pisanych narracyjnych, krytyka źródeł. Prasa jako źródło historyczno-wojskowe. Fotografia wojenna jako źródło. Nagrania audiowizualne, filmy, nagrania płytowe. Perspektywy rozwoju tej kategorii źródeł. Omówienie zasobów źródeł i ich wykorzystanie w historiografii po II wojnie światowej a kształtowanie warsztatu naukowego historyka.

Literatura:

J. Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Wrocław 1967;

W. Semkowicz, Encyklopedia nauk pomocniczych historii, Kraków 2011;

J. Szymański, Nauki pomocnicze historii, Warszawa 2005;

Z. Wojtkowiak, Nauki pomocnicze historii najnowszej – źródłoznawstwo: źródła narracyjne, cz. 1: Pamiętnik, tekst literacki, Poznań 2001;

M. Hendrykowski, Film jako źródło historyczne, Poznań 2000;

I. Ihnatowicz, Nauki pomocnicze historii XIX i XX wieku, Warszawa 1990;

S. Nawrocki, Rozwój form kancelaryjnych na ziemiach polskich od średniowiecza do końca XX wieku, Poznań 1998;

W.K. Roman, Centralne Archiwum Wojskowe 1918-1998. Tradycje, historia, współczesność służby archiwalnej Wojska Polskiego, Toruń 1999;

M. Kafel, Prasoznawstwo. Wstęp do problematyki, Warszawa 1969;

B. Kurbis, Cztery eseje o źródłoznawstwie, Poznań 2007;

J. Topolski, Metodologiczne klasyfikacje źródeł historycznych, [w]: Problemy dydaktyczne nauk pomocniczych historii, t. 1, Katowice 1972;

G. Labuda, Próba nowej systematyki i nowej interpretacji źródeł historycznych, „Studia Źródłoznawcze”, 1957;

T. Buksiński, Interpretacja źródeł historycznych, Warszawa 1992;

J. Tandecki, K. Kopiński, Edytorstwo źródeł historycznych, Warszawa 2014;

Armia Czerwona w przededniu najcięższej próby: materiały z posiedzenia Głównej Rady Wojennej i wyższej kadry dowódczej Armii Czerwonej w dniach 23-31 grudnia 1940 roku, oprac. C. Grzelak et al., Warszawa 2006;

Tajne oblicze GL-AL i PPR. Dokumenty, t. 1, 2, oprac. M. J. Chodakiewicz et al., Warszawa 1997;

Dokumenty i materiały do historii stosunków polsko-radzieckich, t. 1-8, Warszawa 1961-1974;

Twierdza Toruń: stan w latach dwudziestych XX wieku. Dokumenty, oprac. M. Giętkowski et al., Toruń 2016.

Sowiecki najazd 1939. Sojusznik Hitlera napada polskie Kresy - relacje świadków i uczestników, oprac. C. Grzelak, Warszawa-Kraków 2017.

Ostrołęka 1831. Wspomnienia, rozkazy, relacje. Wybór źródeł, oprac. N. Kasparek et al., Ostrołęka 2011;

Straty wojenne województwa białostockiego 1939-1945. Wybór dokumentów archiwalnych, oprac. M. Kietliński, Białystok 2019;

Majowy zamach stanu w świetle dokumentów wywiadu, dyplomacji i organów bezpieczeństwa II Rzeczypospolitej, oprac. P. Kołakowski et al., Słupsk 2008;

Wywiad Straży Granicznej 1928-1939. Wybór dokumentów, oprac. P. Kołakowski et al., Słupsk 2013;

Polskie dokumenty dyplomatyczne 1938, red. M. Kornat, Warszawa 2007;

Polskie dokumenty dyplomatyczne 1939 wrzesień – grudzień, red. W. Rojek, Warszawa 2007;

Katyń. Dokumenty zbrodni, T. 4: Echa Katynia, red. W. Materski et al., Warszawa 2006;

Przyczynki źródłowe do historii zakonu krzyżackiego w Prusach, red. R. Czaja, Toruń 2011;

S. Ekdahl, Grunwald 1410. Studia nad tradycją i źródłami, Kraków 2010;

Urbańczyk P., Mieszko I tajemniczy, Toruń 2012;

Wojna polsko - sowiecka: komunikaty wojenne Sztabu Generalnego, dokumenty, fotografie, oprac. K. Paduszek, Warszawa 2011;

Polscy jeńcy wojenni w niewoli sowieckiej w latach 1919-1922, red. M. Skowronek et al., Warszawa 2009;

Wojska Pograniczne ZSRS na odcinku z Polską w świetle materiałów wywiadu II Rzeczypospolitej (1921-1939). Struktura i dyslokacja, działalność wywiadowcza, regulamin służby, oprac. P. Skubisz, Szczecin 2010;

Polska dyplomacja wojskowa 1918-1945: wybór dokumentów, t. 1, red. R. Szymaniuk et al., Warszawa 2014;

Mobilizacja marcowa 1939: dokumenty i relacje, red. A. Wesołowski et al., Warszawa 2012;

SGO „Polesie” w dokumentach i wspomnieniach, cz. 1-4, 5/1, red. A. Wesołowski et al., Warszawa 2013-2015;

Społeczeństwo i Wojsko Polskie wobec zagrożenia wojennego 1939. Polska i jej armia 1935-1939, oprac. A. Wesołowski, Warszawa 2009;

To proste - będziemy się bić. Przygotowania obronne (marzec-sierpień 1939), oprac. A. Wesołowski et al., Warszawa 2012;

Polska generalicja w opiniach marszałka Piłsudskiego, red. A. Żak, Warszawa 2012;

Metody komputerowe w badaniach i nauczaniu historii, red. K. Narojczyk et al., Olsztyn 2005;

I. Baxter, Zdławienie Polski w obiektywie Wehrmachtu. Obrazy II wojny światowej: wrzesień 1939, Warszawa 2009;

D. Boyle, II wojna światowa w fotografiach, Warszawa 2006;

Wielka Wojna na ziemiach polskich w niemieckiej fotografii wojskowej, red. T. Idzikowski, Przemyśl 2007;

Panorama Racławicka, oprac. E. Kotkowska, Warszawa 1985;

Konserwacja i rekonstrukcja XIX-wiecznych fotografii pochodzących ze zbioru Polskiej Akademii Nauk Biblioteki Kórnickiej: katalog wystawy, Toruń 2017;

Wokół jednego eksponatu: kurtka mundurowa wz. 19, oprac. M. Koziński, Białystok 2019;

M. Krzanicki, Fotografia i propaganda. Polski fotoreportaż prasowy w dwudziestoleciu międzywojennym, Kraków 2013;

Oczami wroga: wrzesień '39 w fotografii niemieckiej i sowieckiej, oprac. M. Krzanicki, Rzeszów 2008;

M. Wańkowicz, Monte Cassino, Rzym 1945.

Uwagi:

Wymagana praktyczna znajomość języków obcych w dziedzinie historyczno-wojskowe (niemieckiego, rosyjskiego lub angielskiego)

Opisy przedmiotów w USOS i USOSweb są chronione prawem autorskim.
Właścicielem praw autorskich jest Uniwersytet w Białymstoku.